Warszawa 2001 oraz pr. zb. pod red. Z. Galusa, Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2006. Zmieszano wodne roztwory KOH i CH 3 COOH o jednakowych stężeniach równych 0,10 mol · dm–3 w stosunku objętościowym 1 : 1. Oblicz wartość pH otrzymanego roztworu. Sprawdź, czy możesz zastosować Przeprowadzono doświadczenie, w którym do dwóch probówek z wodnym roztworem Na 2 SO 3 dodano: • do probówki 1. – kilka kropel roztworu fenoloftaleiny • do probówki 2. – nadmiar stężonego HCl (aq). Zadanie 12.1. (0–1) Zawartość probówki 1., po dodaniu do niej roztworu fenoloftaleiny, zabarwiła się na kolor jĘzyk angielski z dojazdem lub online przez komunikator, test Ósmoklasisty, matura podstawowa,matura rozszerzona, nadrabianie zalegŁoŚci zapisy:737-476-476 czytaj więcej Online, Zielona Góra i 7 innych 0,0 /5 1 opinia A to wszystko w cenie biletu na kinowy maraton filmowy – 42,90 zł! Korkowy maraton chemiczny z Naukowcami to: Aż 7 godzin intensywnej nauki do matury, Wspólne rozwiązywanie zadań z chemii, które w końcu staną się łatwe dzięki naszym trikom, Nadrabianie braków teoretycznych, Obliczenia przy pomocy kalkulatora naukowego, dowolny wybór miejsca korepetycji: Kraków, Nowa Huta lub okolice Krakowa np. Niepołomice, Prokocim, Zakopiańska, Proszowice, Wieliczka, zajęcia indywidualne lub grupowe , U mnie żadne pytanie nie pozostaje bez odpowiedzi! UWAGA dla nowych klientów (matura) pierwsze spotkanie GRATIS!!! w pakiecie online, zadzwoń, umów się i sprawdź W tym filmie rozwiązuję zadania 3 i 4 z matury próbnej z Chemii z grudnia 2022. Zadanie 3 jest jednym z trudniejszych zadań maturalnych, z jakim się do tej p . Zadanie 1. (1 pkt) Rodzaje wiązań i ich właściwości Hybrydyzacja orbitali i kształt cząsteczek Podaj/wymień Dwa pierwiastki oznaczono umownie literami X i Z. Dwuujemny jon pierwiastka Z ma konfigurację elektronową 1s22s22p63s23p6 w stanie podstawowym. Pierwiastki X i Z tworzą związek XZ2, w którym stosunek masowy pierwiastka X do pierwiastka Z jest równy 3 : 16. Cząsteczka tego związku ma budowę liniową. Napisz wzór sumaryczny związku opisanego w informacji, zastępując umowne oznaczenia X i Z symbolami pierwiastków. Podaj typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomu pierwiastka X tworzącego związek XZ2 oraz napisz liczbę wiązań typu σ i liczbę wiązań typu π występujących w cząsteczce opisanego związku chemicznego. Wzór sumaryczny: ...................................... Liczba wiązań typu σ: ................................. Typ hybrydyzacji: ...................................... Liczba wiązań typu π: ................................ Zadanie 2. (1 pkt) Właściwości fizyczne cieczy i gazów Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Poniższy diagram fazowy tlenku węgla(IV) przedstawia wartości temperatury i ciśnienia, w których CO2 występuje w różnych fazach: w stanie stałym, ciekłym lub gazowym. Linie ciągłe określają warunki temperatury i ciśnienia, w których istnieje trwała równowaga między dwiema fazami. W punkcie oznaczonym symbolem P3 (T = 216 K i p = 5100 hPa) CO2 występuje w trzech fazach znajdujących się w stanie równowagi. Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Podstawy fenomenologiczne, Warszawa 2007. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Pod ciśnieniem wyższym od 5100 hPa tlenek węgla(IV) nie występuje w ciekłym stanie skupienia. P F 2. W temperaturze 195 K i pod ciśnieniem 1013 hPa stały tlenek węgla(IV) może ulegać sublimacji. P F 3. Zmianę wartości temperatury topnienia tlenku węgla(IV) w zależności od ciśnienia ilustruje krzywa oznaczona numerem 2. P F Zadanie 3. (2 pkt) Izotopy i promieniotwórczość Oblicz Radon jest pierwiastkiem promieniotwórczym, którego najbardziej rozpowszechniony izotop to 222Rn. W przyrodzie powstaje on bezpośrednio z rozpadu 226Ra. Okres półtrwania 222Rn jest równy 3,8 dnia, a inne izotopy tego pierwiastka są jeszcze mniej trwałe, więc wykazuje on dużą aktywność promieniotwórczą. Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2002. (1 pkt) Zawartość radonu w powietrzu pobranym z kopalni wynosi 4·1013 atomów 222Rn w 1 m3. Oblicz, po jakim czasie zawartość radonu zmaleje do 5·1012 atomów 222Rn w 1 m3. (1 pkt) Napisz równanie reakcji powstawania 222Rn z 226Ra. Uzupełnij wszystkie pola w poniższym schemacie. Zadanie 5. (1 pkt) Układ okresowy pierwiastków Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Anion tlenkowy O2– jest zasadą Brønsteda mocniejszą niż jon wodorotlenkowy OH–. Jon tlenkowy nie występuje w wodnych roztworach, ponieważ jako bardzo mocna zasada reaguje z cząsteczką wody. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Aniony tlenkowe występują w sieci krystalicznej jonowych tlenków pierwiastków mających (małą / dużą) elektroujemność i należących do grup układu okresowego o numerach: (1 i 2 / 14 i 15 / 16 i 17). Ulegające reakcji z wodą tlenki tych pierwiastków tworzą roztwory o silnie (kwasowym / zasadowym) odczynie, a więc o (niskim / wysokim) pH. Zadanie 6. (1 pkt) Tlenki Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Badano zachowanie pewnego tlenku Z wobec wody (probówki I i II) oraz wobec wodnego roztworu wodorotlenku sodu w podwyższonej temperaturze (probówka III). Przebieg doświadczenia zilustrowano schematem: Objawy reakcji zaobserwowano tylko w probówce III. Dany jest zbiór tlenków o wzorach: CaO P4O10 MnO ZnO Spośród wymienionych tlenków wybierz ten, który mógł być użyty do wykonania opisanego doświadczenia. Uzupełnij tabelę. Wpisz wzór wybranego tlenku i określ jego charakter chemiczny (kwasowy, zasadowy, amfoteryczny). Wzór tlenku Charakter chemiczny tlenku Zadanie 7. (1 pkt) Układ okresowy pierwiastków Elektrony w atomach, orbitale Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Podaj/wymień Pierwiastek A tworzy aniony złożone o wzorze AO−4 , w których występuje na swoim najwyższym stopniu utlenienia. Pierwiastek A jest metalem. Pierwiastek D tworzy aniony złożone o wzorze DO−3, w których występuje na swoim najwyższym stopniu utlenienia. Pierwiastek D może przyjmować w związkach ujemne stopnie utlenienia. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie, a w wyznaczone miejsca wpisz numer grupy oraz stopień utlenienia. Pierwiastek A w jonie AO−4 może w reakcji redoks pełnić funkcję (wyłącznie reduktora / reduktora lub utleniacza / wyłącznie utleniacza). Pierwiastek D w jonie DO−3 może (wyłącznie oddać elektrony / wyłącznie przyjąć elektrony / oddać lub przyjąć elektrony). Pierwiastek A należy do grupy układu okresowego pierwiastków. Pierwiastek D należy do grupy układu okresowego pierwiastków, a jego najniższy stopień utlenienia w związkach jest równy . Zadanie 8. (4 pkt) Elektroliza Napisz równanie reakcji Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Przeprowadzono elektrolizę wodnego roztworu substancji X. W warunkach prowadzenia doświadczenia na każdej z elektrod zaobserwowano jedynie wydzielanie bezbarwnego gazu. Objętość gazu wydzielonego na jednej z elektrod była dwa razy większa niż objętość gazu otrzymanego na drugiej elektrodzie. (1 pkt) Podkreśl wzór substancji X, której wodny roztwór poddano elektrolizie. Wybierz ten wzór spośród wymienionych poniżej. HBr CuSO4 KOH NaCl (1 pkt) Uzupełnij schemat doświadczenia. Wpisz nazwy gazów zebranych w obu probówkach oraz ładunki („+” albo „–”) obu elektrod. (2 pkt) Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących na anodzie i na katodzie podczas opisanej elektrolizy. Równanie reakcji zachodzącej na anodzie: Równanie reakcji zachodzącej na katodzie: Zadanie 9. (2 pkt) Elektroliza Oblicz Elektroliza wodnego roztworu HCl przebiega zgodnie z równaniem: 2H+ + 2Cl− → H2 + Cl2 Podczas elektrolizy przez wodny roztwór HCl o objętości 400,0 cm3 i o stężeniu 0,1 mol·dm−3 przepłynął ładunek 3821,4 C. Wykonaj odpowiednie obliczenia i określ, jak się zmieniło (wzrosło czy zmalało), i o ile jednostek, pH tego roztworu w wyniku elektrolizy. Podczas rozwiązywania zadania nie zaokrąglaj wyników pośrednich. Stała Faradaya ma wartość F = 96500 C · mol–1. Przyjmij, że objętość roztworu nie uległa zmianie, a podczas elektrolizy nie zachodziły procesy uboczne, np. rozkład wody. Odpowiedź: pH roztworu Zadanie 11. (1 pkt) Reakcje i właściwości kwasów i zasad Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Przeprowadzono doświadczenie, w którym do probówki I wlano kwas solny o pH = 2, a do probówki II – wodny roztwór kwasu octowego (etanowego) o pH = 2. Roztwory miały temperaturę 298 K. Następnie do obu probówek dodano po 1 gramie pyłu cynkowego. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. W warunkach doświadczenia stężenie molowe kwasu solnego jest większe niż stężenie molowe wodnego roztworu kwasu octowego. P F 2. Użycie w doświadczeniu wodnych roztworów o pH = 3 skutkowałoby wzrostem szybkości reakcji wyłącznie w probówce II, ponieważ kwas uczestniczący w tej przemianie jest kwasem słabym. P F 3. Ochłodzenie obu użytych w doświadczeniu wodnych roztworów skutkowałoby zmniejszeniem szybkości wydzielania gazu w przemianach zachodzących w probówkach I i II. P F Zadanie 12. (1 pkt) Sole Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Do wodnego roztworu zawierającego 0,1 mola wodorotlenku sodu dodano wodny roztwór zawierający 0,1 mola kwasu etanowego (octowego). Następnie w mieszaninie poreakcyjnej zanurzono żółty uniwersalny papierek wskaźnikowy. Dokończ poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A, B albo C i jej uzasadnienie 1., 2., 3. albo 4. Uniwersalny papierek wskaźnikowy A. przyjął niebieskie zabarwienie, ponieważ 1. użyto nadmiaru zasady. B. nie zmienił zabarwienia, 2. etanian (octan) sodu ulega hydrolizie kationowej. 3. etanian (octan) sodu ulega hydrolizie anionowej. C. przyjął czerwone zabarwienie, 4. otrzymano roztwór o odczynie obojętnym. Zadanie 13. (2 pkt) Masa atomowa, cząsteczkowa i molowa Stechiometryczny stosunek reagentów Oblicz Masowy stosunek stechiometryczny substratów reakcji 2A + B → C + 3D wynosi mA : mB = 4 : 7. W reakcji zużyto 45 g substancji B i stechiometryczną ilość substancji A. W wyniku reakcji, przebiegającej z wydajnością równą 100%, otrzymano 13 dm3 gazowego produktu C (objętość zmierzono w warunkach normalnych). Masa molowa substancji C jest równa 26 g·mol−1. Oblicz masę molową substancji D. Zadanie 14. (1 pkt) Wpływ czynników na przebieg reakcji Podaj/wymień Tlenek azotu(II) można otrzymać w łuku elektrycznym w wyniku endotermicznej reakcji odwracalnej zilustrowanej poniższym równaniem. N2 (g) + O2 (g) ⇄ 2NO (g) Uzupełnij zdania wyrażeniami wybranymi spośród podanych poniżej. zmaleje wzrośnie nie ulegnie zmianie Jeśli w układzie będącym w stanie równowagi nastąpi wzrost temperatury, to wartość stałej równowagi opisanej reakcji . Jeśli w układzie będącym w stanie równowagi nastąpi wzrost ciśnienia (T=const),wydajność opisanej reakcji . Jeśli do układu będącego w stanie równowagi wprowadzi się katalizator, to ilość NO w układzie . Jeśli z układu będącego w stanie równowagi usunie się część azotu, to ilość tlenu w układzie . Zadanie 15. (1 pkt) Sole Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Oceń, czy podane poniżej informacje dotyczące chlorku żelaza(III) są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa. 1. Wodny roztwór chlorku żelaza(III) ma odczyn obojętny. P F 2. Chlorek żelaza(III) można otrzymać w wyniku reakcji żelaza ze stężonym kwasem solnym. P F 3. Dodanie kwasu solnego do wodnego roztworu chlorku żelaza(III) cofa reakcję hydrolizy tej soli. P F Zadanie 16. (2 pkt) Sole Napisz równanie reakcji Zaprojektuj doświadczenie W temperaturze T stała dysocjacji kwasowej kwasu etanowego (octowego) jest równa Ka = 1,8 · 10–5, a stała dysocjacji zasadowej amoniaku jest równa Kb = 1,8 · 10–5. Przeprowadzono doświadczenie, w którym po zmieszaniu reagentów w stosunku stechiometrycznym powstały wodne roztwory soli o temperaturze T. Odczyn roztworu wodnego otrzymanej soli: w probówce I był zasadowy; w probówce II – kwasowy; w probówce III – obojętny. (1 pkt) Uzupełnij schemat przeprowadzonego doświadczenia. Wpisz wzory użytych odczynników wybranych spośród: NH3 (aq) CO2 (g) K (s) HCl (aq) (1 pkt) Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji otrzymywania tej soli, której wodny roztwór powstał w probówce I. Zadanie 17. (3 pkt) Energetyka reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Oblicz W tabeli podano wartości standardowej entalpii spalania metanu, wodoru i węgla. Δsp H °, kJ·mol−1 metan* − 891 węgiel − 394 wodór* − 286 *Produktem spalania jest woda ciekła. Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2003. Oblicz standardową entalpię tworzenia metanu. Oceń, czy poprawne jest twierdzenie, że w reakcji syntezy metanu z pierwiastków produkt ma energię wyższą od substratów. Uzasadnij swoją ocenę. Ocena wraz z uzasadnieniem: Zadanie 18. (1 pkt) Kwasy Napisz równanie reakcji Podczas ogrzewania kwas fosfonowy H3PO3 (H2PHO3) ulega reakcji dysproporcjonowania, w wyniku której powstają kwas ortofosforowy(V) i fosforowodór. Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004. Napisz w formie cząsteczkowej równanie opisanej reakcji. Zadanie 19. (4 pkt) Roztwory i reakcje w roztworach wodnych - ogólne Sole Napisz równanie reakcji Zaprojektuj doświadczenie Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Przeprowadzono doświadczenie, w którym badano działanie pewnego odczynnika na dwa wodne roztwory soli. W probówce I znajdował się roztwór siarczanu(IV) sodu, a w probówce II – roztwór krzemianu(IV) sodu. Po dodaniu odczynnika zaobserwowano, że: w każdej probówce zaszła reakcja chemiczna; przebieg doświadczenia był różny dla obu probówek; tylko w jednej z probówek wytrącił się osad. (0–1) Uzupełnij schemat doświadczenia. Wybierz i zaznacz w podanym zestawie wzór jednego odczynnika, którego zastosowanie spowodowało efekty opisane w informacji. (0–1) Napisz, co zaobserwowano w probówce, w której nie wytrącił się osad podczas opisanego doświadczenia. (0–2) Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji, które przebiegły w probówkach I i II i były przyczyną obserwowanych zmian. Równanie reakcji przebiegającej w probówce I: Równanie reakcji przebiegającej w probówce II: Zadanie 20. (2 pkt) Masa atomowa, cząsteczkowa i molowa Stechiometryczny stosunek reagentów Oblicz Gazowy chlorowodór można otrzymać w wyniku działania stężonego kwasu siarkowego(VI) na stałe chlorki, np. w reakcjach opisanych równaniami: 2NaCl + H2SO4 → Na2SO4 + 2HCl CaCl2 + H2SO4 → CaSO4 + 2HCl Sporządzono 150 g mieszaniny zawierającej tylko NaCl i CaCl2, na którą podziałano stężonym kwasem siarkowym(VI) użytym w nadmiarze. W wyniku tego procesu otrzymano 58,24 dm3 chlorowodoru (w warunkach normalnych). Oblicz skład wyjściowej mieszaniny w procentach masowych. Przyjmij, że obie reakcje przebiegły z wydajnością równą 100%. Zadanie 21. (2 pkt) Reakcje i właściwości kwasów i zasad Napisz równanie reakcji Podaj/wymień Dany jest zbiór drobin: NH+4 HCl HSO−3 S2− CH4 H3O+ Spośród podanych drobin wybierz wszystkie, które według teorii Brønsteda–Lowry’ego mogą w roztworze wodnym pełnić funkcję zasady. Napisz odpowiednie wzory. Dla jednej z wybranych drobin napisz równanie reakcji z wodą, w której to reakcji wybrana drobina pełni funkcję zasady. Wzory drobin, które mogą pełnić funkcję zasady: Równanie reakcji wybranej drobiny z wodą: Zadanie 22. (2 pkt) pH Napisz równanie reakcji Podaj/wymień Przygotowano wodne roztwory o stężeniu 0,1 mol·dm−3 substancji o wzorach: C6H5OH HCl CH3NH2 CH3CH2OH i za pomocą pehametru zmierzono pH wszystkich roztworów. Uszereguj związki o podanych wzorach zgodnie z rosnącym pH ich wodnych roztworów – zapisz wzory tych związków w odpowiedniej kolejności. Napisz w formie jonowej równanie reakcji, która uzasadnia odczyn roztworu o najwyższym pH. Kolejność związków zgodnie z rosnącym pH roztworów: Równanie reakcji, która uzasadnia odczyn roztworu o najwyższym pH: Zadanie 23. (1 pkt) Rozpuszczalność substancji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W temperaturze 25°C iloczyn rozpuszczalności chlorku srebra w wodzie jest równy 1,8·10−10. Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2002. Do wodnego roztworu azotanu(V) srebra dodano wodny roztwór chlorku potasu i otrzymano mieszaninę o objętości 1 dm3 i o temperaturze 25°C. W tej mieszaninie stężenie azotanu(V) srebra wynosiło 1,0·10−4 mol·dm−3, a stężenie chlorku potasu było równe 1,0·10−6 mol·dm−3. Czy po zmieszaniu roztworów wytrącił się osad chlorku srebra? Odpowiedź uzasadnij. Zadanie 24. (1 pkt) Stężenia roztworów Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Do dwóch zlewek zawierających po 100 cm3 wody destylowanej o temperaturze 25°C wprowadzono po 5 g chlorku srebra. Po pewnym czasie w zlewkach powstały nasycone roztwory chlorku srebra i ustalił się stan równowagi między osadem a roztworem. Następnie do pierwszej zlewki dodano 1 g stałego chlorku potasu, a do drugiej dolano 20 cm3 wody o temperaturze 25°C. Opisany eksperyment przedstawiono na poniższym rysunku: Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Po dodaniu chlorku potasu i po ponownym ustaleniu się stanu równowagi masa osadu w zlewce I była (większa niż / taka sama jak / mniejsza niż) przed dodaniem soli. Po dodaniu wody do zlewki II i po ponownym ustaleniu się stanu równowagi stężenie jonów srebra było (większe niż / takie samo jak / mniejsze niż) przed dodaniem wody. Zadanie 25. (2 pkt) Bilans elektronowy Napisz równanie reakcji Jod otrzymuje się z saletry chilijskiej, zawierającej głównie azotan(V) sodu, lecz także śladowe ilości jodanu(V) sodu i jodanu(VII) sodu. Po zatężeniu wodnego roztworu jodany redukuje się do jodu za pomocą wodorosiarczanu(IV) sodu. Na podstawie: Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Warszawa, 1994. Jedną z opisanych reakcji przedstawia poniższy schemat. IO−3 + HSO−3 → I2 + SO2−4 + H+ + H2O Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Dobierz i uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie. Równanie procesu redukcji: Równanie procesu utleniania: .......... IO−3 + .......... HSO−3 → .......... I2 + .......... SO2−4 + .......... H+ + .......... H2O Zadanie 26. (2 pkt) Węglowodory aromatyczne Narysuj/zapisz wzór Podaj/wymień Związek aromatyczny o wzorze C8H10 reaguje ze stężonym kwasem azotowym(V) w obecności stężonego kwasu siarkowego(VI). Jeżeli molowy stosunek stechiometryczny substratów tej reakcji wynosi 1 : 1, to powstaje tylko jeden produkt organiczny. (1 pkt) Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu, który powstaje w reakcji związku aromatycznego o wzorze C8H10 z kwasem azotowym(V) w stosunku molowym 1 : 1. (1 pkt) Określ typ i mechanizm opisanej przemiany. Typ reakcji: Mechanizm: Zadanie 27. (4 pkt) Rodzaje wiązań i ich właściwości Hybrydyzacja orbitali i kształt cząsteczek Aldehydy Napisz równanie reakcji Narysuj/zapisz wzór Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Metanal jest najprostszym aldehydem. Jego cząsteczki łatwo łączą się w pierścienie o wzorze (CH2O)3 lub w formę łańcuchową HO–[CH2O]8-100–H powstającą samorzutnie w roztworach wodnych metanalu. Metanal należy do grupy aldehydów ulegających reakcji Cannizaro, która polega na jednoczesnym utlenianiu i redukcji aldehydu w środowisku zasadowym. Jednym z produktów tej reakcji jest sól kwasu karboksylowego. (1 pkt) Narysuj kreskowy wzór elektronowy cząsteczki metanalu. Zaznacz wszystkie wolne pary elektronowe. (1 pkt) Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Liczba wiązań σ w cząsteczce metanalu wynosi (1 / 2 / 3 / 4), natomiast liczba wiązań π jest równa (1 / 2 / 3 / 4). Orbitalom walencyjnym atomu węgla przypisuje się hybrydyzację sp2, dlatego cząsteczka metanalu ma kształt (liniowy / płaski / tetraedryczny). Zdolność cząsteczek metanalu do (polimeryzacji / polikondensacji) jest uwarunkowana obecnością w jego cząsteczce (wiązania σ / wiązania π / atomu tlenu). (2 pkt) Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji metanalu z wodorotlenkiem sodu. Podaj nazwy systematyczne organicznych produktów tej reakcji. Równanie reakcji: Nazwy systematyczne organicznych produktów: Zadanie 28. (2 pkt) Węglowodory alifatyczne Narysuj/zapisz wzór Pewien związek o wzorze ogólnym RCHO przekształcono w związek D w kilkuetapowym procesie przedstawionym na poniższym schemacie. RCHO addycja wodoru1. A substytucja grupy –OH atomem bromu2. B NH33. C NaOH4. D Literami A, B, C, D oznaczono pochodne węglowodorów. Podaj wzory ogólne tych pochodnych. Wzór związku A: Wzór związku B: Wzór związku C: Wzór związku D: Zadanie 29. (2 pkt) Stężenia roztworów Oblicz Oblicz, ile centymetrów sześciennych wodnego roztworu kwasu etanowego o stężeniu równym 41,0% masowych i gęstości 1,05 g·cm−3 należy rozcieńczyć wodą, aby otrzymać 200,00 cm3 roztworu kwasu etanowego o stężeniu 0,70 mol·dm−3. Zadanie 30. (4 pkt) Identyfikacja związków organicznych Zaprojektuj doświadczenie Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Podaj/wymień W trzech probówkach oznaczonych numerami 1., 2. i 3. (w przypadkowej kolejności) znajdują się wodne roztwory następujących substancji: glukozy, fruktozy i sacharozy. W celu ich identyfikacji wykonano dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie pobrano próbki roztworów ze wszystkich probówek, zalkalizowano je, dodano świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) i ogrzano. Zaobserwowane zmiany pozwoliły na identyfikację zawartości probówki 1. W etapie drugim przeprowadzono reakcję pozwalającą rozróżnić zawartość probówek 2. i 3. Zmiany świadczące o zajściu reakcji zaobserwowano tylko w probówce 3. (1 pkt) Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy związków, których wodne roztwory znajdowały się w probówkach o numerach 1., 2., 3. Probówka Nazwa związku 1. 2. 3. (1 pkt) Napisz, jakie zmiany można było zaobserwować w probówkach 2. i 3. podczas pierwszego etapu doświadczenia. (1 pkt) Określ, jaka różnica we właściwościach chemicznych między substancjami znajdującymi się w probówkach 2. i 3. a substancją znajdującą się w probówce 1.,podstawą identyfikacji substancji w pierwszym etapie. (1 pkt) Uzupełnij schemat doświadczenia przeprowadzonego w drugim etapie identyfikacji. Podkreśl wzory dwóch wybranych odczynników. Zadanie 31. (2 pkt) Aminokwasy Peptydy i białka Narysuj/zapisz wzór Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W poniższej tabeli przedstawiono wybrane dane dotyczące trzech aminokwasów białkowych. Symbol pI oznacza punkt izoelektryczny. Jest on wartością pH roztworu, w którym stężenie jonu obojnaczego osiąga maksymalną wartość, a stężenia formy anionowej i kationowej mają jednakową, najmniejszą wartość. Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2003. (1 pkt) Z podanych powyżej aminokwasów otrzymano liniowy tripeptyd. W tworzeniu wiązań peptydowych wzięły udział następujące grupy: grupa aminowa alaniny i seryny, grupa karboksylowa glicyny i seryny. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) opisanego tripeptydu. (1 pkt) Drobiny obdarzone ładunkiem mogą się poruszać w polu elektrycznym. Czy w roztworze o pH równym 9 alanina i seryna będą się poruszały w kierunku elektrody o tym samym ładunku? Odpowiedź uzasadnij. Zadanie 32. (1 pkt) Aminokwasy Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Laktamy to związki, które powstają w wyniku wewnątrzcząsteczkowej kondensacji niektórych aminokwasów. W reakcji biorą udział: grupa karboksylowa i grupa aminowa znajdująca się np. przy 4., 5. lub 6. atomie węgla łańcucha aminokwasu. Przykładem laktamu jest związek o wzorze Spośród poniższych nazw wybierz nazwę aminokwasu, z którego otrzymano laktam o podanym wzorze. Zaznacz wybraną odpowiedź. kwas 2-amino-4-metylopentanowy kwas 4-amino-3,4-dimetylobutanowy kwas 4-amino-3-metylopentanowy kwas 4-metylo-4-aminopentanowy Zadanie 33. (1 pkt) Cukry proste Podaj/wymień Poniżej przedstawiono wzory związków organicznych w projekcji Fischera. Uzupełnij tabelę – wpisz numery, którymi oznaczono wzory odpowiednich związków. Wzory związków lub wzór związku Para enancjomerów Para diastereoizomerów Związek nieczynny optycznie 1. Olimpiada Chemiczna – przecież to nie dla mnie! Tak, tak, zwłaszcza jak zbierasz trójki w szkole… A nie czekaj, przecież ja też ledwo ogarniałem te trójki w pierwszej klasie (czyli Waszej drugiej). Temat szkolnych ocen i ich zupełnego oderwania od rzeczywistości to coś na osobną długą posiadówkę przed monitorem[1]. Zapraszam też do obejrzenia tego odcinka nagranego webinaru na ten temat. Nie chcę też być osobą, która będzie Wam wkręcać, że Olimpiada Chemiczna jest prosta i każdy da radę. Bo to jest zwyczajnie nieprawda. Ale nie z tego powodu, co myślisz. Główną trudnością OlChemu nie jest ,,trudność zadań” , chociaż do łatwych one oczywiście nie należą, ale coś zupełnie innego! Otóż najtrudniejsza jest wytrwałość, regularność i motywacja. Umówmy się, to nie są cechy, którymi można by opisać przeciętnego licealistę. Dlatego też rocznie w całej Polsce w Olimpiadzie bierze udział raptem 700–800 zawodników, z czego około 100 zostanie finalistami, co automatycznie wiąże się ze zwolnieniem z matury rozszerzonej z chemii (100%, normalnie nie przychodzisz na maturę). Z roku na rok w OlChemie bierze udział coraz mniej zawodników (tym większe szanse dla Ciebie!) Skąd to się bierze? Jest to wypadkowa ogromnej ilości czynników, poczynając od takich prozaicznych jak te, że nauczyciele nie opowiadają w szkołach o Olimpiadzie (czemu[2])? Ale moim zdaniem, i uwaga, tego się nie spodziewasz, ale wzięło się to z naszego dopaminowego spier*** (link) Słucham!? Otóż dzisiejszy świat nieskończonego scrollowania na Tik Toku, łatwo dostępnej pornografii (pewnie w tym momencie zastanawiasz się czy na pewno jesteś na stronie chemii maturalnej?) i wielu innych rzeczy, sprawił ogromną zmianę w naszym trybie życia. Otóż musimy mieć nagrodę na teraz, na już! Nie chce nam się iść na siłownię ani pobiegać, bo efektu nie będzie od razu. To samo z nauką. A tym bardziej z nauką do Olimpiady Chemicznej. Bo tam czas nauki jest wyrażony w miesiącach. Ale jest w tym wszystkim jedno małe światełko nadziei, które powoduje że myśl o Olimpiadzie staje się ekscytująca… Zobacz – ile uczysz się np. do sprawdzianu z biologii czy geografii? Osoby żyjące na krawędzi uczą się pewnie w przerwach przed sprawdzianem, ale z reguły większość osób zaczyna naukę dzień (wieczór) przed. Ok, zdajesz na czwórkę, piątkę. Ile trwa Twoja satysfakcja? Następnego dnia nikt nie pamięta już o tym sprawdzianie. A teraz wyobraź sobie, że całymi miesiącami siedzisz i ciśniesz do tej Olimpiady Chemicznej. Uczysz się tak, żeby zrozumieć, żeby napisać na jak najlepszy wynik. Wgłębiasz się w tajniki zawodów, kładziesz nacisk nawet na takie ,,detale” jak kolejność rozwiązywania zadań, w domu ćwiczysz rozwiązywanie zadań pod presją czasu, dzielisz przygotowania na okresy budowania bazy, robienia zadań mało złożonych oraz okres przedstartowy, gdzie przerabiasz arkusze z poprzednich lat. Żyjesz i oddychasz tą Olimpiadą. I potem czekasz na wyniki, emocje sięgają zenitu. I udaje się. Jesteś w finale. Nie idziesz na maturę, jesteś na medycynie czy w sumie czymkolwiek chcesz. Te parę miesięcy wyrzeczeń okazały się tego warte. Inni zaczynają srać w portki ze strachu przed maturą, bo jest połowa lutego i żarty dla ,,zwykłych licealistów” się skończyły. A Ty właśnie… zaczynasz wakacje! I właśnie dlatego Olimpiada Chemiczna nie jest dla każdego. 2. Co daje Olimpiada Chemiczna? Aby nie zniechęcać do startu w Olimpiadzie Chemicznej to właśnie od tego powinienem zacząć. Tylko że ja nie chcę być dla Ciebie niespełnionym rodzicem, które pcha swoje biedne dziecko na takie wyzwanie. Udział w Olimpiadzie Chemicznej to musi być Twój pomysł. Ba! Wypadałoby nawet lubić chemię[3]. Wszystkie możliwe argumenty, żeby wziąć udział w Olimpiadzie znajdziesz tutaj, ja wymienię najważniejsze ➦ zwolnienie z matury rozszerzonej z chemii (100%) ➦ automatycznie dostajesz się na najtrudniejsze do dostania się kierunki, czyli lekarski + stomatologia ➦ stypendia ➦ najdłuższe wakacje w życiu (wyniki są w lutym, więc od marca do października masz wakacje) Przy okazji – wiele fajnych i ciekawych infromacji o OlChemie możesz dowiedzieć się na tak zwanych Olimpijskich Czwartkach! To są takie najbardziej ,,medialne” korzyści z udziału w Olimpiadzie Chemicznej. To znaczy takie, którymi ja staram się przekonać początkujących adeptów, że warto i fajnie wziąć udział. Te kilka argumentów z reguły wystarcza, aby 90% osób stwierdziło ,,faktycznie super byłoby zostać finalistą”. Po prostu mało komu się chce. W końcu będąc w szkolnym trybie jesteśmy przyzwyczajeni do nauki na ostatnią chwilę, więc uczenie się bez przymusu, bez deadline’a i krzyczących rodziców jest po prostu… nienaturalne. I ja to doskonale rozumiem. Właśnie dlatego Olimpiada Cheimczna nie jest dla każdego! Psst! Co ciekawe, te wymienione korzyści wcale nie są najważniejszą wartością, którą możemy wyciągnąć z OlChemu. Zaintrygowany/a ? To zajrzyj tutaj. 3. Jak i kiedy zacząć ? Zacząć należy jak najszybciej! W końcu nigdy w życiu nie napiszesz pięciogodzinnego egzaminu, nawet Lekarski Egzamin Końcowy trwa tylko 4h. Dlatego też musisz zbierać doświadczenie. Zwłaszcza, że trzeba zakładać, że za pierwszą próbą się nie uda, bo mało komu udaje się dokonać takiego wyczynu. Od czego zacząć natomiast, to temat na kompletnie inny temat. Są generalnie dwa podejścia. Ostatnio jestem adwokatem metody, aby najpierw przyswoić całą wiedzę maturalną, a potem rozbudowywać ją o wiedzę typowo Olimpijską. Jeśli nie chcesz korzystać z zewnętrznych źródeł pomocy i uczyć się samodzielnie (jak najbardziej wykonalne, po prostu może Ci to zająć nieco dłużej, bo będziesz uczyć się na własnych błędach) to można zaproponować następujący schemat : Przyswojenie materiału licealnego na poziomie rozszerzonym (z jednoczesnym robieniem zadań celem ugruntowania tej wiedzy). Chemia ogólna Atkinsa Chemia organiczna McMurry Robienie zadań z poprzednich lat Jak widzisz wystarczą tylko dwie książki + ewentualnie poszerzanie tematyki zaprezentowanej w Folderze Wstępnym. Jeśli natomiast chcesz zdać się na kogoś, to można uzbroić się w najlepszy kurs do Olimpiady Chemicznej (wideo). Znajdziesz go tutaj : Chemicy z Zasadami. To kurs, który zadebiutował podczas 68. edycji, a już kompletnie zdominował! Na *92 zawodników, którzy dostali się do finału, aż 20 korzystało z kursu! To niewyobrażalna liczba, bo prawie co piąta osoba na finale to nasz kursant! To także projekt, który ma na celu przybliżyć Olimpiadę Chemiczną dla ,,zwykłych uczniów, ze zwykłych szkół”. Panuje fałszywe przekonanie, że Olimpiady są tylko dla osób z elitarnych szkół, które są na topowych miejscach w rankingach. To nieprawda! Uczniowie czy nauczyciele w takich szkołach wcale nie są jacyś niesamowici! Mają po prostu wypracowany schemat i zwyczajnie skupiają w sobie kilkanaście osób, które chcą osiągnąć coś niesamowitego. I jeśli mamy nauczyciela, który ich wspiera, nakieruje tylko na to, co jest ważne, a co można pominać, to potem kiedy oni pracują w takiej grupce, to dominują nad pojedynczymi uczniami z ,,mniejszego miasta”, który na własną rękę się uczy na własnych błędach – i wtedy właśnie szybko się do tego zraża. Nowa edycja kursu będzie jeszcze lepsza, ponieważ Olimpiada cały czas ewoluuje, a my nigdy nie będziemy się zatrzymywać, łudząc się, że to co jest ,,wystarczy”. *przed odwołaniami w artykule widniały liczby : 85 zawodników, z czego 18 było kursantami. Stan zmienił się po odwołaniach. 4. Co dalej? Tym artykułem otwieramy serię dotyczącą Olimpiady Chemicznej. Mam nadzieję, że uda mi się przekonać nawet jedną osobę do spróbowania swoich sił w tym pięknym konkursie. Bo nie ma przecież nic do stracenia! [1] Trochę czasu minęło już od mojego szału blogowego, kiedy to napisałem 150 postów w trzy miesiące, więc w sumie sam już nie pamiętam czy poruszałem ten temat, ale bardzo możliwe. Nie chcę zabrzmieć jakoś staro, ale ,,za moich czasów” złe oceny to był generalnie mega przypał. Rodzina od razu narzucała Ci łatkę przegrywa i automatycznie zakładała, że pewnie walisz browary na długich przerwach. Ja miałem w życiu takie ogromne szczęście, że mam starszego o 6 lat brata. Oznacza to, że oprócz nietykalności na dzielni mógł on się ze mną podzielić życiowymi mądrościami, jakkolwiek to by nie zabrzmiało z ust nastoletniego brata. On już wtedy zdradził mi tajemnicę, że oceny w szkole są zupełnie… nieistotne, niepotrzebne i też niesprawiedliwe. Zacznijmy od tego ostatniego. Oceny są niesprawiedliwe z wielu powodów. Po pierwsze szkoła szkole nie równa, a także nauczyciel nauczycielowi nie równy i wiele ocen jest wystawianych zgodnie z kompletnie innymi standardami. Po drugie, wiele osób ściąga (zwłaszcza na zdalnych), więc taka ocena wygląda dobrze tylko na elektronicznym papierze librusa. Ok, a dlaczego oceny są nieistotne i niepotrzebne? No weź, przecież każdy w głębi duszy potrafi odpowiedzieć na to pytanie. Z jednej prostej przyczyny – one nie są brane pod uwagę podczas rekrutacji na studia. I tak potrzebujesz dobrych wyników z matury. W takim razie co bardziej się opłaca : jechać na samych dwójach i trójkach i mieć po 90% z matury czy mieć same piąteczki, zbierać pochwały rodziców oraz nauczycieli, ale zawalić maturę i napisać ją na 65% ? Jedynym sensownym argumentem wydaje się zarabianie pieniędzy na stypendiach, ale prawda jest taka, że ten argument również nie działa. Nie opłaca się marnować czasu na przyswajanie wiedzy, która potem Ci się nie przyda (ups, właśnie przypadkiem zdefiniowałem 90% czasu spędzonego w szkole). Ja jestem zdania, że świat potrzebuje specjalistów w swojej dziedzinie. Ja na przykład chcę być najlepszym edukatorem chemii w Polsce. Mam nieodpartą potrzebę bycia najlepszym, ciągłego dokształcania się. Co roku tok przygotowań moich zawodników do Olimpiady Chemicznej wygląda kompletnie inaczej, ponieważ zawsze da się coś zrobić lepiej. I teraz wyobraźmy sobie, że ktoś potrzebuje 20–30 lat, żeby stać się tym specjalistą. Tak jest np. po medycynie. To zdecydowanie za długo. Ja uważam, że należy jak najszybciej odnaleźć swoją życiową pasję i poświęcać jej każdą wolną chwilę, aby być z tej dziedziny ekspertem. Wówczas pieniądze same przyjdą. I właśnie wracając do argumentu o stypendiach, w liceum miałem kolegę, który po nocach dorabiał jako programista zarabiając 5000 zł/miesiąc. Trochę śmiesznie zaczynają wyglądać te stypendia, hmm? Zwłaszcza, że jemu płacili za pasję, a każda godzina spędzona w tej pracy tak naprawdę sprawiała, że stawał się jeszcze lepszy. A stypendium za zajebistą ocenę z WoSu niespecjalnie coś Ci daje. Chyba nie wpiszesz tego potem w swoim CV? [2] Już Ci mówię czemu! W 95% dlatego, że nie potrafią rozwiązać zadań z I etapu, nie wspominając o kluczowym, II etapie. A bariera wejścia do nauczania olimpijczyków dla nauczyciela jest bardzo duża. Każdy porządny nauczyciel powinien ogarniać bardzo dobrze WSZYSTKIE zadania z poprzednich lat, a jest ich około 2000 stron A4 do zrobienia. I im się to zwyczajnie nie opłaca, bo wszystko ze studiów zdążyli już pozapominać, innych rzeczy nawet nigdy na studiach nie mieli/nie ogarniali, a do tego wszystkiego na Olimpiadzie Chemicznej ta wiedza jest jeszcze do wykorzystania w kreatywny sposób. Do tego nauczyciel, który sam nie brał w tym udziału nie ma doświadczenia praktycznego i też ciężko to nadrobić. [3] To w sumie niekoniecznie jest kryterium, które musi być od razu spełnione! Chodzi tutaj o to, że chemia maturalna w ogóle nie jest ścisłym, pięknym i logicznym przedmiotem. Tutaj wszystko sprowadza się do kucia na blachę, a śmiech przez łzy mogą wywołać jedynie maturalne, kuriozalne akcje. Chemia staje się piękna i logiczna dopiero na Olimpiadzie. Problem jest taki, że z poziomu liceum nikt z Was w to nie uwierzy 🙁 . Ale setki Olimpijczyków potwierdza jedno : powrót do maturalnej rzeczywistości po Olimpiadzie to jak powrót z najlepszego snu w Twoim życiu do widoku wściekle brzęczącego budzika, na którym widniej godzina 5:45 w listopadowy, deszczowy, ciemny poranek. Odpowiedzi blocked odpowiedział(a) o 18:15 chyba tak, jak będziesz się dużo i dobrze uczyć bom112 odpowiedział(a) o 18:19 Spróbuj, skoro chcesz dostać się na wymarzony kierunek. Powo Gracje odpowiedział(a) o 18:36 Ja się porządnie weźmiesz za naukę, to tak, owszem. EKSPERTkarola2672 odpowiedział(a) o 16:27 Postaraj się, ale może być ciężko EKSPERTvVvNativVv odpowiedział(a) o 18:13 Oczywiście że się da. Kwestia tego jak szybko się uczysz i ile czasu możesz na naukę poświęcić. Uważasz, że ktoś się myli? lub Strona głównaZadania maturalne z chemiiMatura Maj 2018, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) Kategoria: Metale Typ: Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Złoto jest doskonale kowalnym żółtym metalem o silnym połysku. W czystej postaci jest stosunkowo miękkie, więc w wyrobach jubilerskich stosuje się stopy złota z innymi metalami, np. srebrem lub miedzią. Zawartość czystego złota w tych wyrobach podaje się w jednostkach zwanych karatami. Jeden karat odpowiada 1/24 zawartości masowej złota w stopie, co oznacza, że czyste złoto jest 24-karatowe. Złoto jest metalem szlachetnym, więc trudno ulega reakcjom chemicznym. Roztwarza się w wodzie królewskiej, przy czym powstaje chlorkowy kompleks złota(III), co ilustruje poniższe równanie: Au + HNO3 + 4HCl → AuCl-4 + H+ + NO + 2H2O Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna – Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa, Warszawa 2012 oraz L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Woda królewska to mieszanina stężonych kwasów: azotowego(V) i siarkowego(VI). P F 2. Jon centralny w chlorkowym kompleksie złota(III), który powstał w wyniku reakcji roztwarzania złota, ma liczbę koordynacyjną równą 4. P F 3. Podczas reakcji roztwarzania złota wydzielał się bezbarwny gaz, który w kontakcie z powietrzem barwi się na kolor czerwonobrunatny. P F Rozwiązanie Schemat punktowania 1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – P, 3. – P fenshi Posty: 1 Rejestracja: 20 lut 2019, o 23:08 Jak się nauczyć biologii i chemii od podstaw w 3 miesiące? Hej, W tym roku chiałbym wybrać się na jeden z kierunków na UM w Lublinie. Obecnie rozpoczynam naukę od podstaw z biologii i chemii na co poświęcam średnio 2h dziennie ze względu na pracę. Chciałbym zdać biologię na około 50%, min. 40, a chemię chociaż na 30%. Nie celuję wyżej, bo domyślam się, że nikt jeszcze nie uzyskał wynikugt80% poświęcając na to tylko kilka miesięcy. Czy 3 miesiące wystarczą, by zdać maturę z tych przedmiotów na taki wynik poświęcając 2-3 godziny dziennie? Jak zorganizować naukę, by tego dokonać? Narazie ucze się teorii, ale czy jej wykucie wystarczy do osiągnięcia tego wyniku? Mårran Posty: 3873 Rejestracja: 8 kwie 2008, o 19:17 Re: Jak się nauczyć biologii i chemii od podstaw w 3 miesiące? Post autor: Mårran » 21 lut 2019, o 11:06 Teoria teorią, ważne też są zadania. Jeśli uczysz się 2h dziennie, to nie inwestuj w dziesięć zbiorów - rób arkusze maturalne. Pozbieraj z neta majowe i czerwcowe, może też próbne, jest tego dużo, starczy Ci. Przejrzyj kilka na początek - razem z kluczem! Wtedy bedziesz wiedział, czego i jak się uczyć (i czego się nie uczyć). Powodzenia! Pani Buka 7 Odpowiedzi 2174 Odsłony Ostatni post autor: japecznikow 7 gru 2016, o 21:28 11 Odpowiedzi 2366 Odsłony Ostatni post autor: HannaAnna 1 kwie 2013, o 18:34 0 Odpowiedzi 952 Odsłony Ostatni post autor: damianzag 20 lut 2014, o 22:11 7 Odpowiedzi 8252 Odsłony Ostatni post autor: Awokado 15 wrz 2013, o 21:25 7 Odpowiedzi 3176 Odsłony Ostatni post autor: Smile_Forever 13 maja 2014, o 14:04 Kto jest online Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 2 gości

matura z chemii w 3 miesiące